Kirkut- Cmentarz Żydowski

CMENTARZ ŻYDOWSKI W WODZISŁAWIU ŚLĄSKIM

Na skutek zarządzenia ogłoszonego w dzienniku urzędowym władz pruskich z 24 maja 1814 roku gmina żydowska założyła własne miejsca pochówku w Wodzisławiu, ponieważ przedtem zwłoki zmarłych tu Żydów przewożono aż do Mikołowa i tam chowano, co powodowało bardzo duże koszty. Gmina otrzymała też taryfę pogrzebową od władzy krajowej. Mikołowski kirkut należał do starych i powstał w 1682 r. Stary cmentarz żydowski w Mikołowie nie zachował się, a nowy założono tam w 1815 r.Cmentarz Żydowski w Wodzisławiu został zdewastowany przez hitlerowców. Zniszczone nagrobki znajdują się prawdopodobnie na miejscu pochówku, gdyż nie ma relacji o ich wywózce w inne miejsce. Zostały one wcześniej porozbijane w czasie, kiedy z cmentarza wywożono piasek na polecenie okupacyjnych władz niemieckich. Po cmentarzu nie pozostały prawie żadne ślady. Na cmentarzu żydowskim znajdowała się budowla z cegły, mająca około trzech metrów wysokości, określana przez mieszkańców jako "dom modlitw". Po tej budowli nie ma żadnych śladów i nie wiadomo, w którym roku, w czasie ostatniej wojny ją zniszczono. Po II wojnie światowej urządzono na tym miejscu cmentarz żołnierzy radzieckich.Jedyną zachowaną pamiątką po wodzisławskim kirkucie jest macewa, odnaleziona przez p. Stefana Górskiego w roku 1995 podczas wykopalisk na ulicy Wałowej.



Odczytany przez p. Dariusza Walerjańskiego napis na nagrobku brzmi: "Tu pochowana kobieta Hana córka Jojsifa. Zmarła 23 tamuz [5J674 TNCBH". Ostatni skrót oznacza: "Niech jej dusza będzie związana węzłem życia", a data z kalendarza żydowskiego oznacza 14 lipca 1914 roku. Dariusz Walerjański pisze na ten temat: "Jest to cytat z I ks. Samuela (25.29) spopularyzowany przez liturgię pogrzebową, bardzo często spotykany na żydowskich nagrobkach od starożytności. Jest to klasyczna abrewiatura występująca często na nagrobkach żydowskich w języku hebrajskim składa się zawsze z pierwszych liter skracanych słów".

* Powyższy tekst stanowi fragment broszury autorstwa p. Kazmierza Mroczka, zatytułowanej "Dzieje wodzisławskich Żydów", wydanej w 2002 roku przez Wodzisławskie Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Europejskiej. Dziękujemy Autorowi za wyrażenie zgody na publikację.

Bardzo ciekawy temat. Mało kto pamięta o tym, że w Wodzisławiu była Gmina Żydowska.
Znalazłem na ten temat ciekawy artykuł:

Nawet ludzie mieszkający w pobliżu tego miejsca nie widzą dokładnie, skąd wzięła się nazwa Żydowina. Etiologia słowa wskazywałaby na związek z kulturą lub narodem żydowskim.
Tylko najstarsi mieszkańcy miasta pamiętają jeszcze, że na miejscu dzisiejszego cmentarza żołnierzy radzieckich sześćdziesiąt lat temu był kirkut, czyli cmentarz obywateli wyznania mojżeszowego.
Do 1939 roku było tu niespełna dwieście grobów wodzisławian pochodzenia żydowskiego.
Dziś miejsce to jest straszliwym przykładem zła, jakie wyrządzić może ksenofobia i nienawiść rasowa. Blisko 130 lat istniał tu kirkut. Zarządzeniem władz okupacyjnych miasta w ciągu kilkunastu dni został zlikwidowany, a na jego miejscu urządzono piaskownię.
Z materialnych śladów istnienia tej nekropolii pozostały jedynie ułożone w zeszłym wieku na stromej skarpie kamienne schody oraz przechowywana w muzeum jedyna zachowana kamienna tablica nagrobna, czyli macewa.



Podobno większa ich ilość została zakopana w niezidentyfikowanym dotąd miejscu. Wodzisławski kirkut założony został w 1814 roku przez miejscową gminę żydowską. Starozakonni należeli tu do elity obywatelskiej. Byli wśród nich lekarze, prawnicy, kupcy, nauczyciele.
W mieście istniała synagoga i szkoła dla żydowskich dzieci. Wszystko poszło w niwecz wraz z wkroczeniem do miasta wojsk hitlerowskich. Pozostało tych kilkadziesiąt kamiennych schodów z rydułtowskiego piaskowca i poszarzała od starości macewa z inskrypcją w języku hebrajskim.
Po zakończeniu działań wojennych wywieziono stąd piasek, a na miejscu kirkutu powstał, istniejący do dnia dzisiejszego, cmentarz żołnierzy radzieckich, których szczątki zwożono tu z okolicznych mogił zbiorowych. To kolejny dowód straszliwych skutków, jakie niesie z sobą podsycony nienawiścią fanatyzm narodowy. Dobrze się stało, że w ostatnim czasie, dzięki staraniom miejscowego społecznika i badacza dziejów ziemi wodzisławskiej, Stefana Górskiego, odkryto zapomniane i zarośnięte chwastem schody prowadzące niegdyś do bocznej furtki kirkutu.
Być może w przyszłym roku u ich szczytu powstanie obelisk z kamienną płytą, przypominającą inskrypcjami w języku hebrajskim i polskim historię tego miejsca. W sprawę zaangażowany jest także Dariusz Waleriański z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Zabrzu. Władze miejskie Wodzisławia zadeklarowały pomoc materialną w realizacji tego przedsięwzięcia.
* źródło Tygodnik Nowiny

Małe sprostowanie do informacji podajen przez tygodnik Nowiny. Pan Dariusz Walerjański nie jest z Zydowskiego Instytutu Historycznego, który znajduje sie w Warszawie, natomist jest (przynajmniej był) Przewodniczącym Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Zabrzu. Jest tłumaczem hebrajskiego i odczytał napis na zachowanej macewie

Dziekuję za sprostowanie informacji zawartych w powyższym artykule.

Grunt, to rzetelne informacje !

Ciekawostki znalazłam też tu : http://www.kirkuty.xip.pl/wodzislaw.htm